Siop Rhondda ar Gau Oherwydd Gwerthiannau Tybaco a Fêp Anghyfreithlon

08/08/2026

Mae'r achos diweddaraf hwn, sy'n nodi'r trydydd cau mewn ychydig dros fis, yn anfon neges glir bod y Cyngor yn cymryd camau cadarn ac yn gweithio gyda phartneriaid i ddwyn y rhai sy'n torri'r gyfraith i gyfrif.

Daeth Vape Zone, 29 High Street, Ferndale, CF43 4RH, sy'n eiddo i Hakkar Marewani, yn destun camau gorfodi parhaus ar ôl i swyddogion nodi patrwm o ymddygiad troseddol yn ymwneud â gwerthu sigaréts anghyfreithlon, tybaco rholio â llaw a chynhyrchion anweddu.

Roedd Vape Zone, a welwyd yn cael ei farchnata fel 'siop losin' er mwyn osgoi unrhyw amheuaeth a godwyd gan y niferoedd uchel o blant a oedd yn dod i mewn, yn cael ei amau o ddenu plant i brynu sigaréts, tybaco ac anweddau.

Ar yr olwg gyntaf roedd y siop yn gwerthu diodydd meddal, melysion, creision, rhai cynhyrchion bwyd amgylchynol ac anweddau, heb unrhyw sigaréts na chynhyrchion tybaco yn cael eu cadw/eu cynnig i'w gwerthu ar lawr y siop. Prin fod y silffoedd wedi'u stocio â chynhyrchion a osodwyd ar silffoedd bas. Roedd ffenestri'r siop wedi'u cuddio'n drwm gan orchuddion mawr. Roedd swyddogion Safonau Masnach yn credu bod hyn i gyd yn cael ei wneud i guddio gwir natur y busnes a chyfyngu ar welededd i mewn i'r siop lle gallai pobl oedd yn mynd heibio weld gwerthiannau anghyfreithlon.

Canfu'r swyddogion fod tybaco ac anweddyddion anghyfreithlon yn cael eu cyflenwi dro ar ôl tro i aelodau'r cyhoedd, gyda chwynion hefyd yn honni bod gwerthiannau i bobl dan oed. Sefydlodd swyddogion fod cynhyrchion yn aml yn cael eu cuddio mewn mannau cudd o fewn y safle a'u cynhyrchu dim ond pan ofynnwyd amdanynt.

Pan ymwelodd Safonau Masnach â'r busnes am y tro cyntaf, fe wnaethant dynnu nifer o gynhyrchion anweddu a phocedi nicotin nad oeddent yn cydymffurfio o'r gwerthiant. Nododd swyddogion hefyd dorri rheolau olrhain bwyd a rhoi cyngor i'r busnes.

Wrth i'r ymchwiliad i'r siop barhau, derbyniodd swyddogion naw cwyn yn ymwneud â'r safle, gan gynnwys pedwar adroddiad yn honni bod gwerthiannau i bobl dan oed.

Er gwaethaf rhybuddion, cyngor, deunyddiau hyfforddi, ymweliadau cydymffurfio a chamau gorfodi dro ar ôl tro gan y tîm, parhaodd y gweithgaredd anghyfreithlon.

Cynhaliwyd cyfanswm o DDEG pryniant prawf positif yn ystod yr ymchwiliad, gyda sigaréts anghyfreithlon yn cael eu cyflenwi ar bob achlysur. Methodd y cynhyrchion â chydymffurfio â Deddf Nodau Masnach 1994 a Rheoliadau Pecynnu Safonol Cynhyrchion Tybaco 2015.

Darparodd swyddogion Safonau Masnach hefyd gofrestr gwrthodiadau, deunyddiau hyfforddi staff, canllawiau ar werthiannau â chyfyngiadau oedran a chyngor ynghylch cynhyrchion anweddu cyfreithlon. Cyhoeddwyd llythyr rhoi’r gorau i’r busnes ymhellach a chysylltwyd â’r landlord ar ddau achlysur gwahanol ynghylch y droseddu parhaus.

Fodd bynnag, parhaodd cwynion ac adroddiadau cudd-wybodaeth i gael eu derbyn drwy gydol yr ymchwiliad.

Rhoddwyd Gorchymyn Cau yn Llys Ynadon Merthyr Tudful o dan Ddeddf Ymddygiad Gwrthgymdeithasol, Troseddu a Phlismona 2014, yn dilyn yr ymchwiliad manwl i’r safle.

Ar 28 Gorffennaf 2026, mynychodd swyddogion Safonau Masnach a Heddlu De Cymru’r safle i weithredu Hysbysiad Cau.

Yn ystod yr ymgyrch, darganfu a chipiodd swyddogion nifer sylweddol o gynhyrchion tybaco anghyfreithlon wedi'u cuddio yn yr eiddo gyda gwerth stryd amcangyfrifedig o dros £4600 o gynhyrchion cyfreithlon, gan gynnwys:

189 pecyn o sigaréts
40 cwdyn o dybaco rholio

Methodd yr holl gynhyrchion â chydymffurfio â Deddf Nodau Masnach 1994 a Rheoliadau Pecynnu Safonol Cynhyrchion Tybaco 2015.

Mae cynhyrchion tybaco ac anweddu anghyfreithlon yn peri risgiau sylweddol i ddefnyddwyr oherwydd nad ydynt yn ddarostyngedig i'r un rheolaethau rheoleiddio llym â chynhyrchion cyfreithlon. Gall cynhyrchion a weithgynhyrchir a werthir y tu allan i gadwyni cyflenwi cyfreithiol gynnwys cynhwysion neu halogion anhysbys ac efallai na fyddant yn bodloni safonau diogelwch y DU. Nid oes gan ddefnyddwyr unrhyw warant o'r hyn y mae'r cynhyrchion hyn yn ei gynnwys na'r risgiau iechyd sy'n gysylltiedig â'u defnyddio.

Gall cynhyrchion tybaco ac anweddu anghyfreithlon cost isel hefyd danseilio mentrau iechyd cyhoeddus trwy wneud ysmygu ac anweddu yn fwy fforddiadwy a hygyrch, yn enwedig i bobl ifanc.

Dywedodd Rhian Hope, Cyfarwyddwr Diogelu'r Cyhoedd Cyngor Rhondda Cynon Taf:

"Datgelodd yr ymchwiliad hwn ymddygiad troseddol parhaus a bwriadol yn cynnwys gwerthu cynhyrchion tybaco ac anweddu anghyfreithlon i aelodau'r cyhoedd, ochr yn ochr â honiadau o werthu i bobl dan oed."

"Yr hyn sy'n peri pryder arbennig yw bod y cynhyrchion hyn yn cael eu cuddio'n rheolaidd er mwyn osgoi cael eu canfod gan ein swyddogion, gan ddangos ymwybyddiaeth glir bod y gweithgaredd a oedd yn cael ei wneud yn anghyfreithlon."

"Er gwaethaf cyngor, rhybuddion, hyfforddiant, ymweliadau cydymffurfio a chamau gorfodi dro ar ôl tro, parhaodd y busnes i fasnachu'n anghyfreithlon. Dangosodd y dystiolaeth a gasglwyd batrwm parhaus o droseddu ac anwybyddu llwyr y gyfraith, awdurdodau gorfodi a'r gymuned leol."

"Nid oes gan ddefnyddwyr sy'n prynu cynhyrchion tybaco ac anweddu anghyfreithlon unrhyw ffordd o wybod yn union beth maen nhw'n ei brynu. Nid yw'r cynhyrchion hyn yn ddarostyngedig i'r un rheoliadau diogelwch â nwyddau cyfreithlon a gallant gynnwys sylweddau anhysbys sy'n peri risgiau difrifol i iechyd."

"Mae'r adroddiadau am werthu i bobl dan oed yn peri pryder arbennig. Gall cynhyrchion anghyfreithlon rhad wneud ysmygu ac anweddu yn fwy hygyrch i blant a phobl ifanc, gan eu hamlygu i risgiau iechyd sylweddol."

"Hoffwn ddiolch i'n swyddogion Safonau Masnach, Heddlu De Cymru ac asiantaethau partner am eu gwaith parhaus drwy gydol yr ymchwiliad hwn. Byddwn yn parhau i gymryd camau cadarn yn erbyn busnesau sy'n ymwneud â gwerthu cynhyrchion tybaco ac anweddu yn anghyfreithlon ac ni fyddwn yn petruso cyn defnyddio'r holl bwerau sydd ar gael i amddiffyn ein cymunedau."

Mae tîm Safonau Masnach y Cyngor yn parhau i weithio'n agos gyda phartneriaid lleol, rhanbarthol a chenedlaethol, gan gynnwys Ymgyrch CeCe, i amharu ar gyflenwad cynhyrchion tybaco ac anweddu anghyfreithlon ac amddiffyn cymunedau ledled Rhondda Cynon Taf.

Mae'r tîm Safonau Masnach ymroddedig yn Rhondda Cynon Taf yn defnyddio amrywiaeth o dechnegau gorfodi i nodi busnesau sy'n cyflenwi cynhyrchion anghyfreithlon, gan weithio'n agos gyda phartneriaid ar lefel leol, ranbarthol a chenedlaethol.

Os oes gan aelodau'r cyhoedd unrhyw wybodaeth am bobl y maent yn credu a allai fod yn ymwneud â gweithgareddau masnachu anghyfreithlon, gallant roi gwybod am eu pryderon yn uniongyrchol i Safonau Masnach gan ddefnyddio'r Ffurflen Gweithgaredd Anghyfreithlon Ar-lein.

Am ragor o wybodaeth, ewch i www.rctcbc.gov.uk/TradingStandards

Erthygl flaenorol