Yn y canllaw hwn, defnyddir y geiriau 'rhaid' neu 'rhaid peidio' lle mae gofyniad cyfreithiol i wneud (neu beidio â gwneud) rhywbeth. Defnyddir y gair 'dylai' lle mae canllawiau cyfreithiol sefydledig neu arfer gorau sy'n debygol o helpu busnesau i osgoi torri'r gyfraith.
Mae'r canllawiau hyn ar gyfer Cymru a Lloegr
Yn y rhan fwyaf o achosion ni fydd gennych broblem gyda nwyddau diffygiol neu gynnwys digidol neu bydd gennych gŵyn am wasanaeth gwael. Os felly, bydd y masnachwr fel arfer yn derbyn cyfrifoldeb ac yn cytuno i unioni pethau trwy gynnig ad-daliad, atgyweiriad, amnewidiad, gostyngiad pris neu drwy ailadrodd y gwasanaeth. Fodd bynnag, efallai y bydd adegau pan fyddwch mewn anghydfod gyda'r masnachwr oherwydd na allwch gytuno ar yr hyn a achosodd y broblem a phwy sy'n gyfrifol am ei datrys. Efallai y bydd y masnachwr yn mynnu bod y gwasanaeth wedi'i gyflawni'n iawn, mai chi a achosodd y difrod neu fod y broblem wedi'i achosi oherwydd traul. Fodd bynnag, efallai y credwch fod y gwasanaeth yn is na'r safon neu fod y nwyddau neu'r cynnwys digidol a ddarparwyd yn ddiffygiol.
Efallai y bydd angen i chi brofi eich hawliad, sy'n golygu bod angen i chi gasglu cymaint o dystiolaeth ag y gallwch. Efallai y bydd angen i chi gael barn rhywun arall hyd yn oed. Sut ydych chi'n gwybod bod gan y person hwn y sgiliau, y wybodaeth, y cymwysterau a'r profiad gofynnol i roi barn? Beth sy'n digwydd os nad yw'r masnachwr yn cytuno i archwiliad ac adroddiad? Sut ydych yn profi bod y masnachwr wedi eich camarwain neu wedi defnyddio arfer masnachol ymosodol? Bydd y canllaw hwn yn rhoi'r wybodaeth ymarferol sydd ei hangen arnoch i gael tystiolaeth.
Y GYFRAITH
Mae Deddf Hawliau Defnyddwyr 2015 yn sefydlu eich hawliau wrth ymrwymo i gontract gyda masnachwr ar gyfer cyflenwi nwyddau, gwasanaethau a chynnwys digidol. Os bydd rhywbeth yn mynd o'i le, efallai y bydd angen i chi ddarparu tystiolaeth i brofi'ch hawliad.
NWYDDAU
Os byddwch yn arfer eich hawl tymor byr i wrthod am ad-daliad (hynny yw, gwrthod y nwyddau o fewn 30 diwrnod) yna efallai y bydd yn rhaid i chi brofi bod y nwyddau yn ddiffygiol ar yr adeg y cawsant eu cyflenwi i chi, oni bai fod y nam yn amlwg.
Fodd bynnag, os byddwch yn dewis rhwymedi gwahanol, megis atgyweirio neu amnewid, a bod nam yn cael ei ddarganfod o fewn chwe mis i dderbyn y nwyddau, tybir bod y nam yno pan brynoch y nwyddau. Weithiau nid yw diffygion yn dod i'r amlwg ar unwaith ond roeddent serch hynny yn bresennol yn y nwyddau. Mater i'r masnachwr yw profi fel arall; gallant, er enghraifft, gredu eich bod wedi difrodi neu gamddefnyddio'r nwyddau. Gelwir hyn yn gyffredin yn 'faich prawf wedi'i wrthdroi'.
Ar ôl chwe mis, mae'r baich yn newid yn ôl i chi i brofi bod nam os ydych am wneud hawliad yn erbyn y masnachwr oherwydd bod y nwyddau'n ddiffygiol.
Gweler am fwy o wybodaeth
CYNNWYS DIGIDOL
Os darganfyddwch nam gyda'r cynnwys digidol o fewn chwe mis i'r dyddiad y'i cyflenwyd i chi, yna tybir bod y bai yno yn y dechrau. O ran nwyddau, cyfeirir at hyn yn gyffredinol fel y 'baich prawf a gaiff ei wrthdroi'.
Ar ôl chwe mis, mae'r baich prawf yn newid yn ôl i chi i brofi bod nam os ydych am wneud hawliad yn erbyn y masnachwr oherwydd bod y cynnwys digidol yn ddiffygiol.
Gweler .
GWASANAETHAU
Os na chaiff gwasanaeth ei gyflawni gyda gofal a medrusrwydd rhesymol, am bris rhesymol, o fewn amser rhesymol neu os na chaiff ei gyflawni yn unol â gwybodaeth a roddir i chi (boed ar lafar neu'n ysgrifenedig) yna mae'r masnachwr yn torri'r contract. Mae hyn yn golygu bod gennych hawl i rhwymedi ond efallai y bydd angen i chi brofi eich hawliad.
Gweler 'Cyflenwi gwasanaethau: eich hawliau fel defnyddiwr'.
TELERAU ANNHEG MEWN CONTRACTAU A HYSBYSIADAU DEFNYDDWYR
Os ydych yn credu bod rheolau contract (a elwir yn delerau) rhyngoch chi a masnachwr yn annheg oherwydd eu bod wedi'u pwysoli'n drwm o blaid y masnachwr ac felly'n rhoi mwy o faich arnoch, mae gennych hawl i'w herio. Mae hysbysiadau sy'n 'hysbysiadau defnyddwyr' hefyd wedi'u cynnwys ac ni ddylent wadu neu gyfyngu ar gyfrifoldeb masnachwr i chi. Mae'r mathau hyn o hysbysiadau i'w cael yn aml mewn meysydd parcio, cyfleusterau hamdden ac ar wefannau. Mae gennych hawl i gwyno am derm neu rybudd sy'n annheg yn eich barn chi ond efallai y bydd angen i chi brofi'ch achos.
Gweler .
MASNACHU ANNHEG / YMARFER MASNACHOL
Mae Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr rhag Masnachu Annheg 2008 (CPRs) yn cynnwys darpariaethau sy'n rhoi hawliau i chi gael iawndal os yw masnachwr wedi ymwneud ag arfer masnachol annheg sy'n cynnwys gweithred gamarweiniol neu arfer ymosodol: yr hawl i ddad-ddirymu'r contract, yr hawl i ostyngiad a'r hawl i iawndal.
Gweler '' am ragor o wybodaeth. Efallai y bydd angen i chi ddarparu tystiolaeth i gefnogi eich hawliad.
Sylwch y bydd darpariaethau camarweiniol y CPRs ar hawliau iawndal yn cael eu disodli gan rai tebyg yn Neddf Marchnadoedd Digidol, Cystadleuaeth ac Arferion Defnyddwyr Ymosodol 2024 (DMCCA). Fodd bynnag, nid yw darpariaethau canllaw 'hawliau iawndal' y DMCCA mewn grym eto.
CONTRACTAU DEFNYDDWYR
O dan Reoliadau Contractau Defnyddwyr (Gwybodaeth, Canslo a Thaliadau Ychwanegol) 2013, mewn perthynas â chontract gwerthu (contract ar gyfer gwerthu nwyddau neu gyflenwi nwyddau gyda gwasanaeth), mae gennych hawl i wirio'r nwyddau ar ôl eu danfon (fel y byddech mewn siop) i wneud yn siŵr eich bod yn hapus â nhw.
Os byddwch yn penderfynu canslo a dychwelyd y nwyddau a bod y masnachwr yn credu eich bod wedi'u defnyddio'n fwy nag sy'n angenrheidiol i benderfynu a ydynt yn addas, efallai y byddant yn gallu hawlio iawndal gennych, hyd at bris y contract. Gall masnachwr ddidynnu hwn o'r swm yr ydych i fod i gael ei ad-dalu, neu rhaid ei dalu gennych chi i'r masnachwr. Fodd bynnag, nid yw hyn yn gymwys os na wnaeth y masnachwr roi'r wybodaeth ofynnol gyfreithiol i chi am yr hawl i ganslo'r contract. Y mae yn ddoeth i gadw tystiolaeth o gyflwr y nwyddau cyn i chi eu dychwelyd.
Mae'r canllawiau a yn egluro'r rheolau'n fanylach.
PA FATH O DYSTIOLAETH DDYLECH CHI EI CHAEL?
Os ydych mewn anghydfod gyda masnachwr ynghylch contract ar gyfer cyflenwi nwyddau, gwasanaeth neu gynnwys digidol, mae'n hanfodol eich bod gyda tystiolaeth i brofi eich hawliad. Edrychwch ar yt awgrymiadau canlynol:
- yn dibynnu ar y math o nwyddau, gwasanaethau a chynnwys digidol a gyflenwir a ble cafodd y contract ei wneud, efallai y bydd rhaid i'r masnachwr roi gwybodaeth bwysig benodol i chi, megis manylion y contract, trefniadau talu, darparu, gwasanaeth ôl-werthu a manylion unrhyw bolisi sy'n ymwneud â delio â chwynion a all fod ganddynt. Bydd y wybodaeth hon yn ganllaw defnyddiol i ba dystiolaeth y mae angen i chi ei chasglu
- cadwch ffolder o'r holl ddogfennau perthnasol eraill, megis yr hysbyseb wreiddiol (os yw'n berthnasol), eich archeb, cydnabyddiaeth/cadarnhad o'r archeb, y cytundeb credyd (os yn berthnasol), arolygon neu luniadau, y dderbynneb, negeseuon e-bost, gohebiaeth ac unrhyw warant.
- ysgrifennwch ddatganiad o ddigwyddiadau mewn trefn dyddiad gan gadw'r wybodaeth ddiweddaraf
- gwnewch nodyn o enwau'r bobl y gwnaethoch gysylltu â hwy am eich anghydfod a'u rôl o fewn y busnes
- lle bo'n briodol, tynnwch luniau neu fideos o'r broblem-er enghraifft, y nwyddau diffygiol, crefftwaith gwael neu lety gwyliau o safon is na'r cyffredin
- gwnewch restr o waith is-safonol a rhestr o unrhyw waith sy'n weddill
- os ydych yn dychwelyd nwyddau ar ôl canslo contract, dylech ystyried tynnu ffotograffau neu fideos i ddangos na chafodd y nwyddau eu trin y tu hwnt i'r hyn a oedd yn angenrheidiol i fodloni eich hun eu bod yn foddhaol
- ar gyfer cynnwys digidol, cymerwch sgrinlun ar eich cyfrifiadur. liniadur neu ffôn, neu defnyddiwch ddyfais arall i gymryd fideo o'r sgrin fel tystiolaeth o'r broblem
- os oes tyst i'r broblem neu'r digwyddiad, gofynnwch iddynt a fyddant yn rhoi cyfrif ysgrifenedig i chi fel tystiolaeth ategol
- gwiriwch safleoedd adolygu ar-lein - efallai y byddwch yn dod o hyd i rywun arall gyda chwyn tebyg gallai hyn gefnogi'r hyn yr ydych yn ei ddweud
- cadwch unrhyw rannau neu ddeunyddiau sy'n cael eu symud neu eu hamnewid; efallai y bydd eu hangen arnoch fel tystiolaeth o'r nam ar ddyddiad diweddarach
- os ydych wedi cael gwaith adferol a wnaed gan fasnachwr arall, gofynnwch am fil fesul eitem neu'n well byth gofynnwch iddynt ysgrifennu adroddiad i chi am y gwaith a gyflawnwyd ganddynt a'r rhesymau pam yr oedd angen
- mynnwch brisiad o'r gwaith a wnaed gan y masnachwr hyd at y dyddiad hwnnw
- cadwch gofnod o'ch costau poced a'u derbynebau; efallai y byddwch yn gallu eu hawlio'n ôl
- cadwch ddeunydd pacio a'r cyfarwyddiadau i'w defnyddio; gallent fod yn ddefnyddiol
- os byddwch yn ysgrifennu at y masnachwr, cadwch y dystysgrif postio neu slip danfon cofnodedig
- os ydych chi'n e-bostio'r masnachwr, cadwch yr atebion awtomatig a'r derbynebau darllen - os ydych chi'n derbyn nhw
- gall y masnachwr gael ffurflen adrodd ar-lein y gallwch ei defnyddio i gyflwyno eich cwyn. Efallai y byddwch yn derbyn e-bost yn cadarnhau'r hyn rydych wedi'i gyflwyno sy'n dystiolaeth o'ch cwyn
- os yw masnachwr yn eich darparu â chynnwys digidol sy'n difrodi eich dyfais (fel eich ffôn symudol neu liniadur) neu ei fod yn achosi niwed i gynnwys digidol arall, na fyddai wedi digwydd pe bai'r masnachwr wedi cymryd gofal rhesymol, gasglu tystiolaeth ar eich colled i wneud cais am atgyweiriadau neu iawndal
- darllenwch delerau ac amodau'r contract yn ofalus. Tynnwch sylw at unrhyw delerau sy'n annheg yn eich barn chi a gwnewch nodyn o'r rhesymau pam
- tynnwch lun o hysbysiad sy'n annheg yn eich barn chi a chadwch gofnod o'r rhesymau pam
Os yw masnachwr yn rhoi gwybodaeth ffug i chi am y nwyddau, y gwasanaeth neu'r cynnwys digidol, mae cyflwyniad cyffredinol y nwyddau, y gwasanaeth neu'r cynnwys digidol yn gamarweiniol neu maent yn defnyddio ymarfer masnachol ymosodol (fel rhoi pwysau uchel wrth werthu) efallai y bydd angen i chi gael mwy o dystiolaeth y gallwch ei defnyddio wrth wneud eich hawliad - er enghraifft:
- manylion yr hyn yr oeddech yn ei ddisgwyl a thystiolaeth o'r hyn a gawsoch mewn gwirionedd. Er enghraifft, pe baech yn dewis masnachwr oherwydd eu bod yn hysbysebu eu bod yn aelod o gymdeithas fasnach a bod hyn ddim yn wir, dylech gadw copi o'r hysbyseb a chael cadarnhad ysgrifenedig gan y gymdeithas fasnach nad yw'r masnachwr yn aelod
- os cawsoch eich camarwain i ymrwymo i gontract oherwydd gwybodaeth ffug mewn taflen neu ar wefan y masnachwr, cadwch y daflen fel tystiolaeth, argraffwch neu tynnwch lun o'r dudalen berthnasol ar y wefan
- pe baech yn gwerthu nwyddau i fasnachwr a'ch bod yn cytuno i bris sy'n is na'r pris farchnad am eu bod yn dweud celwydd wrthych am eu hansawdd, dylech gael pris cywir y farchnad am y nwyddau a chael tystiolaeth o'r pris a roddodd y masnachwr i chi
- petaech yn llofnodi contract am fod masnachwr wedi gwrthod gadael eich cartref nes i chi fynd ymlaen ac wedi cytuno i'r contract, cadwch gofnod ysgrifenedig manwl o'r digwyddiad i'w ddefnyddio fel tystiolaeth
- manylion unrhyw golledion ariannol y gwnaethoch eu dioddef o ganlyniad i daliad a wnaethoch i'r masnachwr oherwydd efallai y gallwch hawlio iawndal. Efallai y bydd gennych hawl hefyd i hawlio iawndal am larwm, trallod, anghyfleustra corfforol neu anghysur a achosir i chi.
BARN ARBENIGWYR
BETH SYDD ANGEN I CHI EI WYBOD
Os nad yw'r masnachwr yn derbyn unrhyw dystiolaeth y byddwch yn ei chyflwyno i gefnogi'ch cais a'ch bod yn parhau mewn anghydfod, efallai y bydd angen i chi gael barn arbenigol i ganfod beth yw'r broblem, sut y cafodd ei hachosi, beth y bydd yn ei wneud i ddatrys y broblem a phwy sydd ar fai.
I ddechrau, efallai y byddwch yn gallu cael barn masnachwr arall sy'n darparu'r un nwyddau, gwasanaeth neu gynnwys digidol â'r masnachwr yr ydych yn anghytuno ag ef. Mae'n bosibl y bydd yr ail fasnachwr yn gallu cynnig arweiniad i chi fel y gallwch gysylltu â'r masnachwr yn gyntaf gyda pheth wybodaeth i gefnogi eich hawliad. Fodd bynnag, ni fydd pob masnachwr yn barod i gymryd rhan mewn anghydfod.
Os yw'r masnachwr yr ydych mewn anghydfod â hwy yn aelod o gymdeithas fasnach, mae'n bosibl mai rhan o wasanaeth y gymdeithas fasnach honno fydd cynnig cymodi neu gymrodeddu, gan gynnwys archwiliad ac adroddiad gan arbenigwr y talwyd amdano ar sail ' collwr yn talu '.
Efallai y byddwch yn gallu dod i gytundeb gyda'r masnachwr i gael adroddiad annibynnol ar y cyd, gan rannu'r gost efallai fel y gall y ddau ohonoch fod yn fodlon ynghylch didueddrwydd y farn. Wrth gwrs, nid oes rhaid i'r masnachwr gytuno i hyn, ond os byddwch yn gwneud y cais hwn yn ysgrifenedig a bod y masnachwr yn ei wrthod, efallai y byddant yn ei chael yn anodd dadlau'n ddiweddarach eu bod wedi gweithredu'n rhesymol.
Os cewch eich adroddiad annibynnol eich hun, dylech hysbysu'r masnachwr yn ysgrifenedig o'ch bwriadau cyn i chi fynd ymlaen. Cadwch gopïau o'ch holl ohebiaeth. Os bydd yr adroddiad yn cefnogi eich cais, efallai y gallwch hawlio cost yr adroddiad yn ôl yn ogystal â datrys y broblem neu hawlio'r gost o unioni'r sefyllfa.
Y terfyn ar y swm y gallwch ei hawlio yn 'trac hawliadau bach' y Llys Sirol yw £10,000 (gweler ein canllaw '' am ragor o wybodaeth am hawliadau bach). Efallai na fydd y llys yn derbyn adroddiad rydych chi wedi'i gael cyn cymryd camau cyfreithiol ac mae'n debygol o'ch cyfarwyddo chi a'r masnachwr i benodi un arbenigwr. Os na allwch chi a'r masnachwr gytuno ar ddewis yr arbenigwr neu'r trefniadau yna gallwch chi neu'r masnachwr wneud cais i'r llys am gyfarwyddiadau pellach. Mae'r broses wedi'i chynllunio i gyfyngu ar ddefnyddio tystiolaeth arbenigol lafar i'r hyn sy'n ofynnol yn unig, felly rhoddir tystiolaeth arbenigol fel arfer ar ffurf adroddiad ysgrifenedig.
Mae'r canllaw yn cynnwys llythyr templed at fasnachwr yn gofyn iddo ystyried adroddiad arbenigol ar y cyd.
BLE ALLWCH CHI DDOD O HYD I ARBENIGWR?
Weithiau gall fod yn anodd dod o hyd i arbenigwr annibynnol felly cysylltwch â gwasanaeth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth am arweiniad (gellir dod o hyd i fanylion cyswllt ar ddiwedd y canllaw hwn). Edrychwch ar hysbysebion, gwefanau, negeseuon e-byst a dogfennau busnes y masnachwr i weld a ydynt yn hawlio eu bod yn aelod o gymdeithas fasnach. Os ydyn nhw, cysylltwch â llinell gymorth defnyddwyr y gymdeithas fasnach i gael cyngor ar sut i gwyno am aelod. Os nad ydych yn siŵr a yw'r masnachwr yn aelod o gymdeithas fasnach, gweler y canllaw , sydd â rhestr o fanylion cyswllt ar gyfer rhai o'r prif gymdeithasau. Gallwch hefyd ymchwilio i gymdeithasau masnach ar-lein.
Os ydych yn ei chael hi'n anodd cael barn annibynnol, ystyriwch ddefnyddio dulliau amgen o ddatrys anghydfodau fel ffordd o ddatrys eich cwyn heb fynd i'r llys (mae'r canllaw 'Meddwl am fynd ag achos i'r Llys Sirol?' yn esbonio beth mae hyn yn ei olygu). Bydd y dystiolaeth yr ydych wedi'i chael hyd yma yn ddefnyddiol i'ch achos.
BETH DDYLAI ADRODDIAD YR ARBENIGWR EI GYNNWYS?
Dylech sicrhau bod eich arbenigwr yn cynnwys y canlynol yn eu hadroddiad:
- dadansoddiad llawn o natur y broblem
- beth yw achos neu achos tebygol y broblem a pham - er enghraifft, crefftwaith gwael, diffyg cynhenid, cydrannau diffygiol
- beth sydd angen ei wneud i unioni'r broblem
- cost y gwaith cywirol
- os yw'n berthnasol, dylid cynnwys ffotograffau, diagramau, cynlluniau ac ati hefyd
- dylai'r sawl sy'n rhoi'r farn hefyd roi manylion eu cymwysterau, eu manylion personol a'u profiad
- ffeithiau a chyfarwyddiadau sy'n bwysig i farn yr arbenigwr
- pa ffeithiau yn yr adroddiad sydd o fewn gwybodaeth yr arbenigwr ei hun
- manylion pwy a gynhaliodd unrhyw archwiliad, mesuriad, prawf neu arbrawf a ddefnyddir yn yr adroddiad
- crynodeb o'r casgliadau a gyrhaeddwyd
- datganiad bod yr arbenigwr yn deall ei ddyletswydd i'r llys ac wedi cydymffurfio â'r ddyletswydd honno
- datganiad o wirionedd yn gwirio'r adroddiad
Os nad ydych yn siŵr ynghylch cael adroddiad, gofynnwch i'r arbenigwr ddangos enghraifft i chi o'r math o adroddiadau y maent yn eu cynhyrchu.
BETH I'W WNEUD OS BYDD PETHAU'N MYND O CHWITH
Mae'r canllawiau , a yn rhoi mwy o wybodaeth am yr hyn y i'w wneud os ydych mewn anghydfod gyda masnachwr.
YN Y DIWEDDARIAD HWN
Newidiadau a wnaed i adlewyrchu dod i rym Deddf Marchnadoedd Digidol, Cystadleuaeth a Defnyddwyr 2024 (Rhan 4, Pennod 1: 'Diogelwch rhag masnachu annheg').
Adolygwyd/Diweddarwyd ddiwethaf: Hydref 2025
DEDDFWRIAETH ALLWEDDOL
Noder
Bwriedir y wybodaeth hon at ddibenion canllawiau; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.
Mae dolenni 'Deddfwriaeth allweddol' y canllaw yn mynd i wefan legislation.gov.uk. Fel arfer, mae'r wefan yn diweddaru'r ddeddfwriaeth i gynnwys unrhyw welliannau a wnaed iddi. Fodd bynnag, nid yw hyn bob amser yn wir. Gellir dod o hyd i wybodaeth am bob newid a wnaed i ddeddfwriaeth drwy ddilyn y dolenni uchod a chlicio ar y tab 'Mwy o Adnoddau'.
Cysylltwch â gwasanaeth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth yng Nghymru. Gallwch hefyd gysylltu ar 0808 223 1144 (ffoniwch 0808 223 1133 i siarad â chynghorydd drwy'r Saesneg).
© 2026 itsa Ltd.